Foydali & Qiziqarli Faktlar
Maktab fanlari, koinot, tabiat va buyuk allomalar haqida har kuni yangi va hayratlanarli ma'lumotlar bilan tanishing!
Quyosh nuri Yerga qancha vaqtda yetib keladi?
Quyoshdan chiqayotgan yorug'lik nuri Yergacha bo'lgan 150 million kilometr masofani taxminan 8 daqiqa 20 soniyada bosib o'tadi. Ya'ni biz hozir ko'rayotgan Quyosh nuri 8 daqiqa oldin Quyoshdan chiqqan!
Nol (0) raqamining vatani va Muhammad al-Xorazmiy
Nol soni va o'nlik sanoq sistemasining rivojlanishiga buyuk allomamiz Muhammad al-Xorazmiy beqiyos hissa qo'shgan. Aynan uning asarlari tufayli 'nol' va 'algoritm' tushunchalari Yevropaga kirib borgan.
Ko'k kitning ulkan yuragi
Ko'k kit Yer yuzidagi eng yirik jonzot bo'lib, uning yuragi kichik avtomobil (masalan, Spark yoki Matiz) o'lchamida bo'ladi va og'irligi 600 kilogrammdan oshadi!
Olmos va oddiy qalam grafitining siri
Dunyoning eng qattiq moddasi bo'lgan Olmos va eng yumshoq moddalardan biri bo'lgan oddiy qalamning uchi (grafit) aynan bir xil kimyoviy element ā Uglerod (C) atomlaridan tashkil topgan!
Amir Temur davlatining ulkan qudrati
Sohibqiron Amir Temur davrida Samarqand dunyoning eng go'zal va ilm-fan markaziga aylangan. Temur tuzuklarida: 'Qayerdan bir g'isht olsam, o'rniga o'n g'isht qo'ydirdim, qayerdan bir daraxt kessam, o'rniga o'n nihol ektirdim' deyilgan.
9 ga ko'paytirishning sehrli barmoq usuli
9 ga 1 dan 10 gacha sonlarni ko'paytirish uchun ikkala qo'lingiz barmoqlarini yoyib qo'ying. Masalan, 9 x 4 ni topish uchun chapdan 4-barmoqni buking: chap tomonda 3 ta, o'ng tomonda 6 ta barmoq qoladi = 36!
Oyda insonning og'irligi qancha bo'ladi?
Oyning tortishish kuchi Yernikiga qaraganda 6 barobar kamroq. Agar siz Yerda 60 kg tosh bossangiz, Oyda sizning vazningiz atigi 10 kg bo'ladi va siz 3-4 metr balandlikka bemalol sakray olasiz!
Alisher Navoiy dahosi va boy o'zbek tili
Hazrat Alisher Navoiy o'z asarlarida 26 000 dan ortiq takrorlanmas so'zlarni qo'llagan. Taqqoslash uchun: Shekspir o'z asarlarida 20 000 ga yaqin, Pushkin esa 21 000 ga yaqin so'z ishlatgan.
O'zbekiston tabiati va uning noyob geografiyasi
O'zbekiston dunyoda dengizga chiqish uchun kamida ikkita davlat chegarasini kesib o'tish kerak bo'lgan dunyodagi atigi ikkita davlatdan biridir (ikkinchisi ā Lixtenshteyn). Bunga 'Double landlocked' deyiladi.
Inson miyasi ā tabiatning eng kuchli mo'jizasi
Inson miyasida taxminan 86 milliard neyron (asab hujayrasi) mavjud bo'lib, ularning har biri minglab boshqa neyronlar bilan bog'langan. Miya quvvati har soniyada 100 trillionlab amallarni bajara oladi!
Dunyodagi birinchi dasturchi kim bo'lgan?
Dunyodagi eng birinchi dasturchi ayol kishi ā Ada Lavleys (Ada Lovelace) bo'lgan. U 1843-yilda Charlz Bebbijning hisoblash mexanik mashinasi uchun birinchi dastur algoritmini yaratgan.
Koinotda hech qanday tovush eshitilmaydi!
Koinotda (fazoda) mutlaq sukunat hukm suradi. Chunki tovush to'lqinlari tarqalishi uchun havo yoki moddiy muhit zarur. Fazoda havo bo'lmagani uchun eng katta portlashlar ham mutlaqo ovozsiz sodir bo'ladi.
Suv qizdirilganda nima uchun muzdan tezroq muzlaydi?
Bu hodisa 'Mpemba effekti' deb ataladi: ma'lum sharoitlarda issiq suv sovuq suvga qaraganda tezroq muzlaydi! Bu qiziqarli holatni 1963-yilda tanzaniyalik oddiy maktab o'quvchisi Erasto Mpemba kashf qilgan.
Pi (Ļ) sonining tuganmas siri
Pi (Ļ) soni 3.14159... bilan boshlanadi va uning verguldan keyingi raqamlari hech qachon takrorlanmaydi va cheksiz davom etadi. Bu raqamlar ketma-ketligida har qanday insonning tug'ilgan sanasi va telefon raqami yashiringan!
Chumolilar hech qachon uxlamaydi!
Chumolilar o'z tana vaznidan 50 barobar og'irroq yukni ko'tara oladi. Bu xuddi 60 kg vazndagi o'quvchi butun boshli 3 tonnalik yuk mashinasini yelkasida ko'tarishiga teng!
Mirzo Ulug'bek va uning yulduzlar jadvali
Samarqandda Mirzo Ulug'bek tomonidan 1437-yilda tuzilgan 'Ziji Jadidi Ko'ragoniy' astronomik jadvali 1018 ta yulduzning aniq koordinatalarini ko'rsatgan. Uning hisoblari zamonaviy teleskoplardan atigi bir necha soniyaga farq qiladi!
Ingliz tilidagi eng qisqa to'liq gap
Ingliz tilida grammatik jihatdan to'liq bo'lgan eng qisqa gap bu: 'I am.' (Menman). Buyruq gaplarda esa atigi bitta so'z: 'Go!' (Bor!).
Dunyoning eng baland cho'qqisi ā Everest
Everest (Jomolungma) cho'qqisi har yili tektonik plitalar harakati tufayli taxminan 4 millimetrga o'sib boradi! Uning balandligi hozirda dengiz sathidan 8 848,86 metrni tashkil qiladi.
Kapalaklar qanday ta'm bilishadi?
Kapalaklar ta'm bilish retseptorlarini og'zida emas, balki oyoqlarida saqlashadi! Ular gul ustiga qo'nganlarida, o'z oyoqlari bilan nektarning shirinligini his qilishadi.
Birinchi kompyuter sichqonchasi nimadan yasalgan?
1964-yilda Duglas Engelbart tomonidan ixtiro qilingan dunyodagi eng birinchi kompyuter sichqonchasi yog'ochdan yasalgan bo'lib, uning ichida ikkita metall g'ildirakcha bo'lgan!
Yupiter sayyorasi Yerning qalqoni hisoblanadi!
Quyosh sistemasidagi eng ulkan sayyora Yupiter o'zining ulkan gravitatsiyasi bilan Quyosh tizimidan o'tayotgan xavfli kometalar va asteroidlarni o'ziga tortib, Yerni halokatli to'qnashuvlardan asrab turadi.
Asal hech qachon aynimaydi va buzilmaydi
Qadimgi Misr piramidalaridan topilgan 3000 yillik asal idishlari ochilganda, uning ta'mi va sifati haligacha butkul toza va iste'molga yaroqli ekani aniqlangan!
Faqat 1 va o'ziga bo'linuvchi tub sonlar
2 soni ā yagona juft tub son hisoblanadi! Boshqa barcha tub sonlar faqat toq sonlardan iborat bo'ladi. Hozirda ma'lum eng katta tub son 24 milliondan ortiq raqamdan iborat!
Ibn Sino ā tibbiyot otasi
Abu Ali ibn Sinoning 'Tib qonunlari' kitobi 500 yildan ortiq vaqt davomida butun Yevropa universitetlarida asosiy darslik sifatida o'qitilgan. U 16 yoshidayoq mashhur tabib bo'lgan!
Geliy gazi bilan gapirganda ovoz nima uchun ingichkalashadi?
Geliy gazining zichligi havodan deyarli 7 barobar past. Shuning uchun geliy yutilganda ovoz paychalarida tovush to'lqinlari ancha tezroq tebranadi va odam ovozi multfilm qahramoninikidek kulgili va ingichka bo'lib chiqadi!